Kanseri y'ibihaha ni yo kanseri ya kabiri ikunze kugaragara ku isi. Mu 2020, abantu barenga miliyoni 2.2 ku isi bazafatwa na kanseri y'ibihaha ku nshuro ya mbere. Muri uwo mwaka, abantu bagera kuri miliyoni 1.8 ku isi bapfuye bazize kanseri y'ibihaha.
Nubwo nta muti uhari wa kanseri y'ibihaha, abahanga mu bya siyansi barimo gukora ku buryo bwo kuvura. Bamwe muri aba bahanga bakorera muri Kaminuza y'ikoranabuhanga ya Sydney (UTS), aho ubushakashatsi bushya bwagaragaje ko ikintu karemano cyitwa berberine gishobora guhagarika gukura kw'uturemangingo twa kanseri y'ibihaha muri laboratwari.
Berberine ni ikimera gisanzwe kiboneka mu buvuzi gakondo bw’Abashinwa mu myaka ibihumbi n’ibihumbi ishize. Kiboneka mu bimera bitandukanye, birimo barberry, goldenseal, Oregon grape, na tree turmeric.
(Igicuruzwa cyacu niIkinyabutabire cya Berberine, murakaza neza mu kiganiro.)
Ubushakashatsi bwakozwe mu myaka myinshi bwagaragaje ko berberine igira akamaro mu gufasha abantu barwaye diyabete yo mu bwoko bwa 2 kugena urugero rw'isukari mu maraso yabo kandi ishobora gufasha mu kuvura indwara ya metabolike.
Abashakashatsi bavumbuye kandi ko berberine ishobora gukoreshwa mu kuvura kanseri zitandukanye, harimo kanseri y'intanga ngore, kanseri y'igifu n'iy'ibere.
Nk’uko bivugwa na Dr. Kamal Dua, umwarimu mukuru akaba n’umushakashatsi mukuru muri farumasi mu kigo cy’ubushakashatsi cya Ositaraliya cy’ubuvuzi bwuzuzanya n’ubwuzuzanya (ARCCIM), Ishuri ry’Ubuvuzi rya Kaminuza y’Ikoranabuhanga rya Sydney (UTS) akaba n’umwanditsi mukuru w’ubushakashatsi, Berberine ibuza inzira ebyiri z’ingenzi mu iterambere rya kanseri - kwiyongera no kwimuka kw’uturemangingo.
“Mu buryo bwa mashini, ibi bishobora kugerwaho binyuze mu gukumira utunyangingo tw’ingenzi nka P53, PTEN na KRT18 hamwe na poroteyine nka AXL, CA9, ENO2, HER1, HER2, HER3, PRGN, PDGF-AA, DKK1, CTSB, CTSD, BCLX, CSF1. na CAPG bifitanye isano no kwiyongera no kwimuka kw’uturemangingo twa kanseri,” yasobanuye.
Mu bushakashatsi buri gukorwa, itsinda ry’abashakashatsi barimo Dr. Dua, Dr. Keshav Raj Paudel, Porofeseri Philip M. Hansbrough na Dr. Bikash Manandhar bo muri UTS, ndetse n’abakozi ba Kaminuza Mpuzamahanga y’Ubuvuzi ya Malaysia na Kaminuza ya Al Qasim muri Arabiya Sawudite, bigaga uburyo berberine ishobora gukoreshwa mu kuvura kanseri y’ibihaha.
“Gukoresha berberine mu buvuzi ni bike bitewe nuko idashobora gushonga neza kandi ikaba idakoreshwa neza mu mubiri,” ibi byasobanuwe na Dr. Dua wo muri MNT. “Intego nyamukuru y’ubu bushakashatsi ni ukunoza ibipimo bya fiziki bya berberine binyuze mu guhindura berberine mo uduce duto twa kristu y’amazi no gusuzuma ubushobozi bwayo bwo kurwanya kanseri muri vitro ku turemangingo tw’ibanze twa alveolar epithelial twa adenocarcinoma y’umuntu A549.”
Itsinda ry’ubushakashatsi ryakoze uburyo bugezweho bwo gutanga imiti bushyira berberine mu turemangingo duto dushobora gushonga no kubora. Utu duce duto twa kristu y’amazi twakoreshejwe mu kuvura uturemangingo twa kanseri y’ibihaha mu buryo bwa laboratwari.
Mu mpera z'ubushakashatsi, itsinda ryasanze berberine yafashije mu guhagarika ikorwa ry'ubwoko bwa ogisijeni ikora, imiti itera ububabare ikorwa n'uturemangingo tumwe na tumwe mu rwego rwo guhangana n'ubwinjirane bwa bagiteri n'ibindi bintu bishobora kwangiza uturemangingo.
Byongeye kandi, berberine ifasha mu kugenga imiterere y’uturemangingo dufitanye isano n’ihungabana ry’uturemangingo no kubyimba, kandi igafasha mu kugabanya gusaza kw’uturemangingo imburagihe.
“Twagaragaje ko, dukoresheje uburyo bwa nanotechnological, imiterere y’iyi mvange ishobora kunozwa kugira ngo ikemure ibibazo bitandukanye bijyanye no gushonga, kwinjizwa mu turemangingo, no kugira akamaro mu kuvura,” Dr. Dua yasobanuye. Ingufu zo kurwanya kanseri Uduce duto twa berberine liquid crystal nanoparticles twagaragaje imikorere imwe ku gipimo cyikubye gatanu ugereranyije n’inyandiko zasohotse, bigaragaza neza akamaro k’imiti ya nanodrugs.”
Kugira ngo arusheho gusuzuma ibi bisubizo, Dr. Dua yavuze ko ateganya gukoresha urubuga rushya rw’ubushakashatsi kugira ngo akore ubushakashatsi bwimbitse hakoreshejwe inyamaswa zigaragaza kanseri y’ibihaha mbere yo kuvura.
Yasobanuye ati: “Inyigo zindi zakozwe ku miti no kurwanya kanseri ku miti ya berberine nanodrugs mu nyamaswa zo mu mubiri zishobora kugaragaza akamaro kazo mu kuvura kanseri y’ibihaha no kuyihindura uburyo bwo kuvura.”
“Nitumara kwemeza ubushobozi bw’imiti mito ya berberine mu nyamaswa zisanzwe zikora mbere yo kuvura kanseri, intambwe ikurikiraho izaba iyo kujya mu igeragezwa ry’ubuvuzi, aho turimo kuganira n’ibigo byinshi byo muri Sydney,” ibi ni ibyatangajwe na Dr. Dua.
Byongeye kandi, Dr. Dua yavuze ko ubushobozi bwa berberine bwo gukumira kongera kurwara kanseri y'ibihaha bugomba kwemezwa: “Nubwo tutarabikoraho ubushakashatsi, turateganya kubyiga mu bushakashatsi bw'ejo hazaza, kandi twizera ko berberine nanoforms zizagaragaza imikorere myiza.”
Dr. Osita Onuga, umuganga w’ibituza akaba n’umwarimu wungirije w’inzobere mu kubaga ibituza mu kigo cyita ku barwayi ba kanseri cya Mutagatifu Yohani kiri muri Providence St. John Medical Center i Santa Monica, muri Kaliforuniya, yabwiye MNT ko iyo abashakashatsi babonye amahirwe mashya yo kuvura no gukumira kanseri, hazabaho icyizere:
“Berberine ni kimwe mu bigize ubuvuzi bw’Iburasirazuba, bityo ntabwo tuyikoresha mu buvuzi bw’iburengerazuba. Ndatekereza ko ari ikintu gishimishije kuko turimo kureba ibyo tuzi ko bifite akamaro ku buvuzi bw’Iburasirazuba, tukabishyira mu bushakashatsi kugira ngo bifashishwe mu buvuzi bw’iburengerazuba.”
“Bihora bitanga icyizere, ariko biri muri laboratwari, kandi byinshi dusanga muri laboratwari ntabwo ari ngombwa ko bituma abarwayi bavurwa,” Onuga yakomeje agira ati “Ndatekereza ko ikintu gikurikiraho ari ugukora ibizamini byo kwa muganga ku barwayi no kumenya ingano y’imiti.”
Hari abantu bagira ibimenyetso bitagaragara bya kanseri y'ibihaha mu ntangiriro z'iyi ndwara. Komeza usome kugira ngo umenye byinshi, harimo n'igihe cyo kubonana na muganga.
Kanseri y'ibihaha igaragara ku rugero rutandukanye ku bagore no ku bagabo, ariko ibimenyetso n'ibintu bishobora gutera ibyago ni bimwe. Aha turasobanura imiterere y'umubiri n'imisemburo…
Turi umwuga mu gukora ifu y'ibimera, murakaza neza kohereza ibibazo byanyu ku bicuruzwa byacu kandi dufite umukozi ushinzwe gukemura ibibazo byanyu bijyanye no kugurisha mbere na nyuma yo kugurisha. Twandikire igihe icyo ari cyo cyose!!!
Igihe cyo kohereza: Ugushyingo-27-2022