Imizi n'ibyatsi bimaze ibinyejana byinshi bikoreshwa mu buvuzi. Ashwagandha (Withania somnifera) ni ikimera kidahumanya cyakunzwe cyane n'abantu benshi kubera akamaro kacyo kenshi ku buzima. Iki cyatsi, kizwi kandi nka winter cherry cyangwa Indian ginseng, kimaze imyaka amagana gikoreshwa muri Ayurveda.
Ayurveda ni uburyo gakondo bw'ubuvuzi bukoreshwa n'Abahinde mu kuvura indwara zitandukanye nko kubura ibitotsi n'indwara ya rubagimpande. Abavuzi bakoresha umuzi wa ashwagandha nk'umuti rusange wo kongerera imbaraga no kugabanya stress.
Byongeye kandi, impuguke zimwe na zimwe zizera koikinyabutabire cy'umuzi wa ashwagandhabishobora kuba ingirakamaro mu kuvura indwara ya Alzheimer n'ubwoko bumwe na bumwe bwa kanseri.
Muri iyi nkuru, turareba ibyiza icyenda byagaragaye bya ashwagandha ku buzima. Tuzavuga no ku zindi ngingo nko ingaruka zishobora guterwa na ashwagandha n'uburyo bwo gufata ashwagandha.
Ashwagandha, izwi kandi nka Ashwagandha, ni ubwoko bw'ubuvuzi gakondo buzwi cyane muri Ayurveda. Umuzi wa Ashwagandha witiriwe impumuro yawo y' "ifarashi", bivugwa ko uha ifarashi imbaraga n'imbaraga uyikoresha.
“Ashva” mu rurimi rwa Sanskrit bisobanura “ifarashi” na “gandhi” bivuga “impumuro”. Ibice bitandukanye by’ikimera cya Ashwagandha bikoreshwa mu buryo butandukanye. Ariko, inyongeramusaruro za ashwagandha abantu benshi bafata ziva mu mizi yacyo.
Adaptogens nka ashwagandha yongera ubushobozi bw'umubiri bwo kudahangana n'imihangayiko. Ubushakashatsi ku miterere y'imbeba n'uturemangingo bwerekana ko ashwagandha ifite inyungu zitandukanye ku buzima. Ibyo bivuzwe, dore ibyiza icyenda byagaragaye ko bya ashwagandha ku buzima.
Ubushobozi bwa Ashwagandha bwo kugabanya imihangayiko ni imwe mu ngaruka zizwi cyane. Imihangayiko, uko yaba imeze kose (ku mubiri, mu marangamutima, cyangwa mu mitekerereze), ikunze kujyana na cortisol.
Imisemburo ya adrenal isohora cortisol, "imisemburo ya stress," mu rwego rwo gusubiza stress mu marangamutima cyangwa ku mubiri. Ariko, ibi bishobora kuba inyungu, kuko ubushakashatsi bwinshi bwagaragaje ko umuzi wa ashwagandha ushobora gufasha kugabanya imihangayiko n'ihungabana ku bakoresha.
Byongeye kandi, abahanga bemeza ko kunywa ashwagandha bishobora gufasha abakoresha gusinzira neza muri rusange. Byongeye kandi, ubushakashatsi bwagaragaje ko abantu bafata inyunganiramirire ya ashwagandha bari bafite urugero ruke cyane rwa cortisol imisemburo ya stress ugereranyije n'abafashe placebo.
Ku rundi ruhande, urugero rwo hejuru rw'umuzi wa ashwagandha rukekwaho kugabanya cyane urugero rwa cortisol mu maraso. Ubushakashatsi bumwe bwagaragaje ko ashwagandha igabanya urugero rw'imihangayiko rw'abitabiriye inama kandi ikongera ubuzima bwabo muri rusange.
Iyo ihujwe n'ubundi buryo bwo kuvura, Ashwagandha irushaho kunoza cyane ubushobozi bwo gutekereza neza, imbaraga z'umubiri, imikoranire myiza n'abandi, ndetse n'ubuzima bwiza.
Gufata inyunganiramirire ya ashwagandha ntibizarinda indwara ya diyabete. Ariko, bishobora gufasha kugabanya ukwiyongera kw'isukari mu maraso guterwa no kurya ibintu nka brownies. Ubushakashatsi bw'ibanze bwerekana ko gufata ashwagandha bishobora kunoza uburyo isukari igenzurwa mu maraso no kugabanya ukwiyongera no kugabanuka kw'isukari mu maraso.
Nubwo uburyo bw’imikorere butazwi neza, ubushakashatsi ku nyamaswa bwerekana ko imikorere ya ashwagandha yo kurwanya antioxidant ishobora kugira uruhare. Dukurikije ubushakashatsi buto bwakozwe n’abaganga, kuvura ashwagandha bigira ingaruka nziza mu kugabanya triglyceride n’isukari mu maraso.
Impuguke kandi zizera ko ashwagandha ishobora kugabanya isukari mu maraso, kimwe n'uburyo busanzwe bwo kuvura diyabete yo mu bwoko bwa 2.
Koresha ifu ya ashwagandha cyangwa ibinini bitera testosterone kongera imbaraga n'umuvuduko. Ubushakashatsi bugaragaza ko kurya iki cyatsi bishobora gufasha kongera imbaraga z'imitsi no kugabanya cholesterol n'ibinure mu mubiri. Ariko, ubushakashatsi bwinshi buri gukorwa kuri ubu ku ngaruka za ashwagandha ku kongera imbaraga z'imitsi n'imbaraga.
Impuguke zizera ko imiterere ya ashwagandha irwanya stress ishobora gufasha abagore bafite ibibazo by'ubushake bwo gukora imibonano mpuzabitsina. Byongeye kandi, iki cyatsi gishobora gufasha mu kunoza imikorere mibi y'imibonano mpuzabitsina ku bagore binyuze mu kongera urugero rwa androgen.
Nibura ubushakashatsi bumwe bwakorewe kwa muganga bwerekana ko ashwagandha ishobora gufasha abagore guhangana n’ikibazo cyo kudakora neza mu mibonano mpuzabitsina. Nk’uko ubushakashatsi bubigaragaza, abitabiriye ubushakashatsi bavuze ko kwiyongera gukomeye mu gusoza igitsina, gushyukwa, amavuta, no kunyurwa nyuma yo gufata ashwagandha.
Ubushakashatsi bwagaragaje kandi ko Ashwagandha yongereye cyane umubare w'abantu bahura n'imibonano mpuzabitsina ishimishije.
Ikimera cya ashwagandha nacyo kirakunzwe cyane bitewe n’ingaruka nziza zacyo ku burumbuke bw’abagabo. Ubushakashatsi bwerekana ko gufata ashwagandha bishobora kongera imisemburo mu bagabo batabyara binyuze mu kugarura imisemburo.
Nanone, mu bushakashatsi bwakozwe ku bijyanye n'imihangayiko, byagaragaye ko ashwagandha yongera urugero rwa testosterone mu bagabo, ariko ntabwo yongera abagore. Ubundi bushakashatsi bwakozwe ku ngaruka za ashwagandha ku mbaraga z'imitsi mu bagabo, bwagaragaje kandi ko urugero rwa testosterone rwiyongera cyane.
Gukoresha ibimera bya ashwagandha bishobora kongera ubushobozi bwo gutekereza no kwibuka. Nanone, iki cyatsi cyagaragaje umusaruro mwiza mu kunoza uburyo umubiri ukora nk'uko byavuzwe.
Ubushakashatsi bwagaragaje ko ashwagandha ari nziza cyane kuruta placebo mu kunoza igihe cy'imyitwarire y'abayikoresha ku bipimo by'imitekerereze n'ibyerekeye ubwenge. Ibi bizamini bipima ubushobozi bwo gukurikiza amabwiriza no kurangiza imirimo.
Byongeye kandi, ubushakashatsi bwagaragaje ko gufata ashwagandha bishobora kongera ubushobozi bwo gutekereza no kwibuka muri rusange mu bizamini bitandukanye. Impuguke zizera ko imiti iri muri iki cyatsi ishobora gufasha kongera kuvugurura uturemangingo tw’ubwonko.
Byongeye kandi, iki kimera cyagaragaje icyizere mu kuvura indwara ya Parkinson ndetse no kutagira ubushobozi bwo gutekereza. Uretse ibyiza byavuzwe haruguru, hari ibimenyetso bya siyansi bigaragaza ko iki kimera gishobora gufasha kugabanya ibimenyetso by'izindi ndwara zo mu mutwe nka depression na bipolar disorder.
Nubwo ubushakashatsi bwerekana ko ashwagandha ishobora kuba ifite ubushobozi bwo kurwanya indwara ziterwa no kwiheba, ntugomba kuyikoresha mu mwanya w’imiti isanzwe igabanya kwiheba. Niba ufite ibimenyetso by’indwara ziterwa no kwiheba, ni byiza kugana muganga wawe kugira ngo akugire inama cyangwa akuvure.
Uretse kunoza ubuzima bw'umubiri n'ubwo mu mutwe, iki cyatsi kinafasha ubuzima bw'umutima. Nibura ubushakashatsi bubiri bwagaragaje ko Withania somnifera yongera VO2 max. Igipimo cya VO2 max gipima ikoreshwa rya ogisijeni ntarengwa mu gihe cy'imyitozo ngororamubiri.
Abahanga mu bya siyansi bakoresha kandi urugero rwa VO2 max kugira ngo bapime uburambe bw'umutima n'ubuhumekero. Uru rugero kandi rupima uburyo ibihaha n'umutima bitanga ogisijeni mu mitsi mu gihe cy'imyitozo ngororamubiri.
Bityo rero, umutima muzima ukora neza mu bihe bimwe na bimwe ushobora kugira VO2 max iri hejuru y’ikigereranyo.
Muri iki gihe, ibintu by’imbere mu mubiri nko kubyimba, guhangayika gukabije, no kubura ibitotsi bishobora gutuma ubudahangarwa bw’umubiri wawe bugabanuka. Mu kunoza ibi bintu byose no kongera ubuzima bwiza no kwihangana muri rusange, Ashwagandha yongera cyane ubudahangarwa bwacu.
Byongeye kandi, iki cyatsi cya kera gitera imbaraga mu mikorere y’uturemangingo tw’abicanyi karemano. Uturemangingo tw’abicanyi karemano ni uturemangingo tw’ubudahangarwa bw’umubiri dufite inshingano zo kurwanya indwara.
Ikinyabutabire cya Ashwagandha cyagaragaje kandi umusaruro mwiza ku barwayi ba rubagimpande. Umuzi wa Ashwagandha ufite ubushobozi bwo kurwanya ububyimbirwe, bigatuma uba umuti mwiza wo kuvura rubagimpande.
Ikoreshwa rya ashwagandha nk'umuti urwanya ububyimbirwe ryatangiye mu binyejana byinshi. Inzobere mu buvuzi bwa Ayurvedic zikora umusemburo uvuye mu mizi yawo zikawusiga ku mubiri kugira ngo zivure ububabare n'ububyimbirwe.
Guhuza ifu ya ashwagandha n'undi muti wa Ayurvedic arthritis bishobora gufasha kugabanya ububabare bw'ingingo ku bantu bafite rubagimpande, nk'uko ubushakashatsi buto bwabigaragaje. Ubushakashatsi bwagaragaje kandi ko kunywa ashwagandha bishobora gufasha kugabanya urugero rwa poroteyine ya C-reactive (CRP).
CRP ni ikimenyetso cy'ububyimbirwe butera indwara z'umutima. Ariko, hakenewe ubushakashatsi bwinshi kugira ngo hasobanuke neza imiterere y'iki cyatsi irwanya ububyimbirwe.
Ashwagandha ni ikimera cyiza gifite akamaro kanini ku buzima. Iki cyatsi gitera gusinzira neza, kikongera ubushobozi bwo gutekereza, kandi kikagabanya ibimenyetso by'imihangayiko n'ubwoba. Nanone, ushobora gusoma uburyo bwo kuvura imihangayiko ukoresheje ashwagandha cyangwa undi muti w'ibimera karemano. Nubwo ashwagandha muri rusange ifatwa nk'aho idafite ingaruka mbi, iki cyatsi si icya buri wese.
Kurya umuzi wa ashwagandha bishobora gutera ingaruka mbi ku matsinda amwe n'amwe y'abantu. Urugero, abantu bafite ibibazo bya tiroyide bagomba kwirinda iki cyatsi. Niba ufite ibibazo bya tiroyide, ntugakoreshe iki cyatsi utabanje kugisha inama muganga.
Ashwagandha yongera imikorere ya tiroyide binyuze mu guhindura T4 muri T3. T3 ni imisemburo ya tiroyide ikora cyane naho T4 ikaba imisemburo idakomeye ya tiroyide. Nubwo ashwagandha ishobora kunoza imikorere ya tiroyide ku bantu bakuru bazima, ishobora gutera hyperthyroidism ikomeye.
Akenshi ikunze kugaragara ku bantu bafite thyroid gland ikora cyane. Ariko kandi, ashwagandha ishobora kuba idafite ingaruka nziza ku babyeyi batwite n'abonsa. Iki cyatsi gishobora no gutera ingaruka mbi ku bantu bafite ubudahangarwa bw'umubiri ndetse n'abari hafi kubagwa.
Nanone, niba ufite ubwivumbure ku bimera bimwe na bimwe, vugana na muganga wawe kugira ngo amenye niba icyo gihingwa nta kibazo kirimo. Niba hari kimwe muri ibi bibazo kikureba, vugana na muganga wawe cyangwa inzobere mu by'ubuzima kugira ngo amenye niba nta kibazo kirimo kuri wewe gufata ashwagandha.
Byongeye kandi, iki cyatsi kizwiho kugabanya cyangwa kongera ingaruka z'indi miti. Kubwibyo, niba urimo gufata imiti, nyamuneka menyesha muganga wawe mbere yo kongeramo ashwagandha mu buzima bwawe bwa buri munsi. Niba uri muri kimwe muri ibi, ugomba kugisha inama muganga wawe mbere yo gufata iki cyatsi.
Iyo utabikoze, gufata ashwagandha bishobora gutera ingaruka mbi nko gusinzira, isesemi, impiswi, no kubabara mu gifu. Abandi bagomba kujya kwa muganga mbere yo gukoresha ashwagandha ni abantu bafite ibisebe byo mu gifu, diyabete, na kanseri ya prostate ishobora kwanduzwa n’imisemburo.
Ashwagandha ikungahaye ku bintu bitera imbaraga zirimo flavonoids, alkaloids, steroid lactones, glycosides na steroides. Iki kimera kinarimo solanolides, ubwoko bwa steroidal lactones zikekwaho kugira uruhare mu ngaruka nziza z'iki kimera.
Igihingwa cya ashwagandha ni umuti ukomeye urwanya ububyimbirwe n'ubudahangarwa bw'umubiri. Iyi miterere ni yo ifite uruhare runini mu ngaruka nziza zacyo. Ashwagandha ishobora kongera urugero rwa enzymes zirwanya ubudahangarwa bw'umubiri mu mubiri.
Ibi birimo enzymes zirwanya okisidasiyo nka superoxide dismutase na glutathione peroxidase. Byongeye kandi, iki cyatsi kibuza neza peroxidation y'amavuta, ikaba ari inyungu ikomeye. Ku rundi ruhande, Ashwagandha igira ingaruka ku gice cy'imbere cy'umubiri, gishobora kuba kimwe mu bigize ingaruka zacyo zo kurwanya stress.
Bitewe n'ubushobozi bw'iki kimera bwo kugabanya urugero rwa cortisol, kinagira uruhare runini mu buryo umubiri witwara mu gihe cy'imihangayiko. Byongeye kandi, ashwagandha isa nkaho ihindura uburyo bwo kugaragaza imitsi itandukanye itera imitsi idakora neza mu mihangayiko no mu bibazo bifitanye isano n'imihangayiko.
Ingaruka nziza z'iki cyatsi ku bitotsi zishobora guterwa n'ubushobozi bwacyo bwo kongera uburyo bwo kuvuga ubutumwa binyuze muri za GABA receptors. Ku rundi ruhande, Ashwagandha ishobora kugufasha kongera ubushobozi bwawe bwo kwihangana binyuze mu kongera urugero rwa hemoglobin mu mubiri wawe.
Hemoglobini ni poroteyine iri mu turemangingo dutukura tw’amaraso (erythrocytes) dutwara umwuka wa ogisijeni mu mubiri wose. Ariko, hakenewe ubushakashatsi bwinshi kugira ngo hemezwe iyi ngaruka. Ku rundi ruhande, akamaro ka ashwagandha ku buzima bw’imyororokere gaterwa n’ubushobozi bwayo bwo kurwanya antioxidant n’ubushobozi bwo kongera umusaruro wa testosterone.
Ingaruka z’iyi ngaruka zagaragaye cyane ku bagabo bafite ubugumba n’urugero ruto rwa testosterone. Nyamara, ubushakashatsi bw’ibanze bwerekana ko ashwagandha ishobora no kongera urugero rwa testosterone ku bagabo bazima.
Imbuto n'imizi y'igihingwa cya Ashwagandha bifite ubushobozi bwo kuvura, bityo bishobora gusarurwa no kuribwa.
Igihe cyo kohereza: Ukwakira 17-2022